Laagwatertellingen Oesterdam – Tellingen bij laagwater 2024-2025

Een onderzoek naar ruimtelijke verspreiding van watervogels tijdens laagwater, met als doel antwoord te kunnen geven op de vraag of herzonering van de recreatiezones langs de Oesterdam in het voordeel zouden zijn voor watervogels in het gebied.

In de Delta vormen diverse grote wateren een belangrijk overwinterings- en doortrekgebied voor allerlei soorten watervogels. Een van deze grote wateren betreft de Oosterschelde. De Oosterschelde is met de aanleg van de stormvloedkering in 1986, een door de mens gereguleerd systeem geworden. Het getij is gebleven, maar de getijdynamiek en de sedimentaanvoer zijn verminderd. Geschikt foerageerhabitat wordt langzamerhand schaarser, des te belangrijker dat het voedselweb dat rust- en foerageergebieden in stand gehouden wordt. Om die reden is vanuit Rijkswaterstaat de vraag gekomen of herzonering van de bestaande recreatiezones langs de Oesterdam in het voordeel zou zijn voor watervogels in het gebied.

Deltamilieu projecten heeft door middel van gestandaardiseerde laagwatervogeltellingen van juli 2024 tot en met juni 2025 data verzameld. Rijkswaterstaat heeft in mei 2024 tevens data verzameld over de bodemdierdichtheden in drie zones langs de Oesterdam. Dit rapport combineert beide data, op zoek naar ruimtelijke patronen die kunnen helpen bij het maken van de keuze van het wel of niet verplaatsen van bestaande recreatiezones.

Foeragerende watervogels, met name bonte strandlopers en bergeenden.

De verspreiding van de watervogels levert waardevolle inzichten op, met name op basis van het ecotopen gebruik. Visueel lijkt een sterk verband aanwezig tussen fijnzandig laagdynamisch laaglitoraal slik en aantallen watervogels. Het noorden van de Oesterdam bezit het hoogste oppervlakte aan fijnzandig laagdynamisch laaglitoraal slik , ruim zes maal zoveel (resp. 213 ha tegenover 31 ha). Tevens bezit het noorden de hoogste dichtheden watervogels. Aangezien niet alleen het habitatkarakter van een ecotoop bepalend is voor het gebruik door vogels, maar ook de voedselbeschikbaarheid die ermee samenhangt. Is er in drie zones gekeken naar de samenstelling en dichtheid van de bodemdieren. In zowel de noordelijke als de zuidelijke zone is een direct visueel verband zichtbaar. Daarentegen lijkt in de midden zone (kite/spitlocatie) geen verband zichtbaar. De potentie van dit gebied wordt mogelijk niet gebruikt door de watervogels vanwege voortdurende verstoring door kitesurfers, pierenstekers en andere vormen van recreatie.

Verspreiding van foeragerende scholeksters langs het onderzoeksgebied.

Rustzones moeten worden beschermd en behouden. Ondanks dat recreatie en natuur moeilijk hand in hand gaan, moet het mogelijk zijn om door middel van bijvoorbeeld duidelijke bebording, duidelijke afspraken met resort Oesterdam en strengere handhaving de recreatieve druk op rustplaatsen van vogels af te laten nemen. Gezien de uitkomsten van dit onderzoek kan worden geconcludeerd dat herzonering van de Oesterdam niet opportuun is. Momenteel is Oesterdam-midden (kite/spitlocatie) de zone met de laagste dichtheid aan watervogels langs de Oesterdam, niet een beetje maar jaarljiks 4 600 exemplaren (coldspot) tegen jaarlijks 58 700 in de andere twee zones samen (hotspots). De hoogwatervluchtplaats net ten zuiden van de kitesurfzone is daarentegen een onmisbare schakel langs de Oesterdam. Ondanks dat het slik waar de kitesurfzone en de spitlocatie onderdeel van zijn momenteel niet het gehele potentieel zal benutten blijken de zuidelijke en vooral noordelijke zone onmisbaar. Met de Natura-2000 doelen in het achterhoofd, is het verplaatsen van de recreatie naar de Bergse Diepsluis zone af te raden.

Over de laagwatertellingen is meer te lezen in het rapport ‘Laagwatertellingen Oesterdam – Tellingen bij laagwater 2024-2025